Zrównoważona gospodarka leśna i hodowla lasu

Nadrzędnym zadaniem gospodarki leśnej jest ochrona trwałości kompleksów leśnych oraz zapewnienie ich stałej, wieloaspektowej roli w planowaniu przestrzennym. Kluczowe jest dążenie do stabilności ekologicznej w lasach, a w szczególności dopasowanie flory i fauny (biocenozy) do warunków siedliskowych (biotopów). Prawidłowe zarządzanie lasami polega na równoważeniu potrzeb społecznych – zarówno tych produkcyjnych (pozyskiwanie surowca drzewnego), jak i pozaprodukcyjnych (funkcje społeczne, przyrodnicze i ochronne).

Każdy ekosystem leśny naturalnie wypełnia różnorodne zadania w konkretnym miejscu i czasie. W zależności od sposobu ich oddziaływania wyróżnia się funkcje biotyczne, ochronne, produkcyjne oraz reprodukcyjne. Działania leśników mają na celu zagwarantowanie stałego spełniania wszystkich tych ról, ze szczególnym naciskiem na funkcje dominujące w danym rejonie.

Hodowla lasu opiera się na czterech podstawowych etapach:

Gospodarka nasienna

Szkółkarstwo

Pielęgnowanie drzewostanów

Zagospodarowanie rębne

1. Gospodarka nasienna

     Jej celem jest zapewnienie odpowiedniej ilości materiału siewnego najwyższej jakości, do tego zadania tworzy się WDN ( Wyłączone drzewostany nasienne) i GDN ( Gospodarcze drzewostany nasienne)

    Przykład Nadleśnictwo Ełk: Wyznaczono tu 43 gospodarcze drzewostany nasienne (o powierzchni 395,86 ha) oraz 6 źródeł nasion, co w pełni zaspokaja lokalne zapotrzebowanie. Wszystkie sadzonki powstają wyłącznie z materiału o udokumentowanym pochodzeniu.

2. Szkółkarstwo

     Pozyskane nasiona trafiają do szkółek, gdzie wykorzystywane są do produkcji sadzonek. Główną część produkcji stanowią kluczowe gatunki lasotwórcze: sosna, świerk, dąb, brzoza oraz olsza.

3. Pielęgnowanie lasu

     Od chwili posadzenia uprawy aż do osięgnięcia dojrzałości rębnej, las poddawany jest stałym zabiegom ochronnym i pielęgnacyjnym:

    Pielęgnowanie gleby: Ograniczanie konkurencji ze strony chwastów i niepożądanych samosiewów poprzez wykaszanie, odchwaszczanie mechaniczne wokół sadzonek lub ich wydeptywanie.

    Czyszczenia wczesne (faza uprawy) i późne (faza młodnika): Zabiegi selekcji negatywnej. Polegają na usuwaniu osobników wadliwych, przerośniętych, osłabionych lub gatunków niepożądanych z punktu widzenia warunków siedliskowych. Działanie to zapewnia równomierny wzrost młodego lasu.

    Trzebieże wczesne i późne: Zabiegi selekcji pozytywnej. Ich celem jest wyznaczenie i wsparcie najlepszych drzew poprzez usunięcie egzemplarzy, które przeszkadzają im w rozwoju. Daje to koronom pozostałych drzew przestrzeń do rozrostu i rozświetla dno lasu, co stymuluje rozwój runa oraz podszytu.

4. Zagospodarowanie rębne

      To zbiór działań mających na celu pozyskanie dojrzałego surowca w sposób optymalny dla środowiska. Tworzy korzystne warunki do wzrostu kolejnego pokolenia drzew, dba o zróżnicowaną strukturę wiekową i gatunkową oraz gwarantuje bioróżnorodność i odporność lasu na zmiany klimatyczne.